Geschatte leestijd: 2 minuten
Orchideeën zijn super-gespecialiseerde planten. Door allerlei aanpassingen kunnen ze overleven in heel specifieke omstandigheden. Maar als die specifieke omstandigheden (te) snel wegvallen, kan dat ook de achillespees blijken.
De grote muggenorchis is hier een voorbeeld van. Deze orchidee is een prachtige verschijning door de grote aren met lichtroze bloemen. Het is een typische kalkminnende soort die groeit op droge, grazige kalkhellingen, in jonge duinvalleien en schraalgraslanden en op lichtrijke plaatsen in bossen. Ook op kalkrijke bodems in beekdalen en moerassen wordt de soort gevonden. Die habitats zijn echter heel zeldzaam geworden in Nederland en Vlaanderen, en zo ook de grote muggenorchis. Op meerdere vindplaatsen is de populatie aan het verdwijnen, en mogelijk gaat dat telkens om aparte ondersoorten.
Want de grote muggenorchis probeert juist te overleven door te evolueren. Op iedere groeiplaats ontstaan zo meer aangepaste, lokale ondersoorten. Zelfbestuiving is uitgesloten door de vorm van de bloem, en de plaatsing van de meeldraden en de stamper. Enkel kruisbestuiving is mogelijk, wat zorgt voor meer variatie in de nakomelingen en snellere evolutie.
De soort is gespecialiseerd in bestuiving door vlinders. De zoete geur van de bloemen trekt uiltjes en pijlstaartvlinders aan. De nectar bevindt zich onderaan een draaddunne spoor, een buisvormig houdertje gevormd door een aangepast bloemblad. Die is zo lang en smal dat daar alleen een roltong in past. Die lange spoor, samen met de twee naastliggende bloembladen, doen denken aan een vliegende mug, vandaar de benaming.
Andere orchideeën imiteren met hun bloemen vaak de insecten die voor de bestuiving instaan, zoals bv de vliegen-, de hommel- en de bijenorchis. Bij de muggenorchis is dat dus niet zo. Tenzij jij nu toch een vlinder herkent in die bloemvorm natuurlijk. Maar laat ons maar niet muggenziften.
(Beelden uit Viroinval, juni 2024)
Als (àls) je dit natuurvertelsel leuk vond, klik je dan op het duimpje hieronder aub ? Of nog beter, schrijf je een reactie hieronder? Bedankt!
Orchideeën hebben mij altijd gefascineerd, ook de ‘belgische’, vandaar de voor mij welgekomen uitleg. Denk die ook (ooit) gezien te hebben in Châleux a/d Lesse en in Nismes (Viroinval) zelf zoals die van jouw foto’s.
In Viroinval komen ze inderdaad nog talrijk voor Etienne, en ook zuidelijker in de Ardennen. Fascinerende planten zoals je zegt, bedankt!
Hele mooi bloemen.idd. Ik had nooit gedacht dat dit een orchideeënsoort zou zijn. Ik vind ze eigenlijk een beetje op een lupinensoort lijken. Misschien zijn ze dat ook? Mensen evolueren tenslotte ook toch? Wie weet hoe we er over 1000 jaar uitzien. Nog een fijne zondag vanuit schier, dat een groot paradijs is voor onze natuur en rust en welzijn. Groetjes Ineke.
Nee hoor Ineke, lupinen zijn een heel andere soort. Maar inderdaad kunnen verschillende soorten gelijkaardige aanpassingen ondergaan om te kunnen omgaan met vergelijkbare omstandigheden. De aarvorm van bloemen zal een voordeel bieden waar zowel lupinen als orchideeënsoorten gebruik van maken. Geniet nog van de natuur op Schiermonnikoog!
Bijzondere bloemen die me van ver wat aan vingerhoedskruid doen denken. Het ontstaan van hun naam boeit me wel en wat zit hun bouw mooi in mekaar zeker in functie van de voortplanting.
Zou het kunnen dat we ze hier in Zeeland al wel zagen? Dankjewel Maarten en een fijne zondag.
Helaas Lydi, in Nederland is de soort aan het uitsterven en zijn er maar heel weinig vindplaatsen meer… en daar zit Zeeland niet bij. Geniet nog van je Zeelandse zondag!